/Kwasy omega – jak działają na ludzki organizm?

Kwasy omega – jak działają na ludzki organizm?

Kwasy tłuszczowe omega 3, 6 i 9 należą do NNKT, czyli grupy niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, które, jak sama nazwa wskazuje, są konieczne do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Nasz organizm nie jest w stanie samodzielnie wyprodukować kwasów omega, dlatego należy je dostarczać z zewnątrz w formie pożywienia lub z suplementami diety. NNKT mają wiele pozytywnych dla zdrowia właściwości, m.in.: regulują ciśnienie krwi tętniczej, wpływają na dobry wzrok, chronią i wzmacniają układ sercowo-naczyniowy, układ nerwowy oraz działają zbawiennie dla kondycji skóry.

Kwasy tłuszczowe NNKT dzielą się ze względu na budowę na:

  • wielonienasycone, które zawierają więcej niż jedno wiązanie podwójne pomiędzy atomami w łańcuchu węglowodorowym. Do tej grupy zaliczamy kwasy omega 3 i 6
  • jednonienasycone, posiadające jedno wiązanie podwójne. Kwasem jednonienasyconym jest omega 9.

W przeciwieństwie do groźnych dla naszego zdrowia tłuszczów nasyconych, kwasy NNKT są niezbędne, by nasz organizm mógł pracować z optymalną wydajnością. By w pełni wykorzystać dobroczynne działanie kwasów omega, liczy się nie tylko ich ilość, jaką dostarczamy do organizmu, ale przede wszystkim odpowiednie proporcje pomiędzy nimi. Zgodnie z zasadą co za dużo to nie zdrowo, zbyt duża ilość omega 6 w porównaniu ze zbyt małym stężeniem kwasów omega 3 może przynieść więcej szkód niż pożytku.

Czytaj też: Jakie właściwości zdrowotne ma kurkuma?

Kwasy tłuszczowe omega 3 – właściwości

Omega 3 należą do grupy kwasów tłuszczowych wielonienasyconych, do której zaliczamy:

  • kwas linolenowy (ALA)
  • kwas eikozapentaenowy (EPA)
  • kwas dokozaheksaenowy (DHA)

Kwas linolenowy ALA należy do jednych z najsilniejszych antyoksydantów, chroniących nasz organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Zbawiennie wpływa na naszą skórę i opóźnia proces starzenia się.

Kwas eikozapentaenowy EPA wykazuje silne właściwości przeciwzapalne, wspiera pracę mózgu, serca i układu krążenia.

Kwas dokozaheksaenowy DHA wspiera pracę układu nerwowego, układu sercowo-naczyniowego, oraz obniża poziom złego cholesterolu.

Zdrowotne właściwości kwasów omega 3:

  • regulują ciśnienie krwi, normalizując je na poziomie prawidłowym,
  • działają silnie przeciwzapalnie,
  • wspierają pracę układu nerwowego,
  • wzmacniają układ sercowo-naczyniowy,
  • chronią przed chorobami serca,
  • obniżają poziom złego cholesterolu,
  • działają antyalergicznie,
  • poprawiają wzrok i chronią przed schorzeniami oczu (DHA jest głównym składnikiem siatkówki oka),
  • działają przeciwdepresyjnie (kwasy EPA mogą być bardzo pomocne w leczeniu i zapobieganiu depresji i stanów lękowych),
  • obniżają poziom trójglicerydów we krwi, których zbyt wysokie stężenie może być czynnikiem powodującym zawał serca lub udar mózgu,
  • działają przeciwmiażdżycowo,
  • pomagają w zwalczaniu chorób autoimmunologicznych, w tym cukrzycy typu 1, reumatoidalnego zapalenia stawów, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby Crohna i łuszczycy,
  • wpływają na jakość snu, często likwidują zaburzenia snu,
  • pomagają w redukcji tkanki tłuszczowej.

Suplementacja kwasami omega 3 jest niezwykle ważna już w etapie życia płodowego i we wczesnym dzieciństwie. Odpowiednia podaż kwasów omega 3 ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego i wzrokowego dziecka. Niedobór kwasów DHA może prowadzić do retinopatii wcześniaczej, choroby będącej główną przyczyną występowania ślepoty wrodzonej u noworodków.

Kobiety karmiące piersią także powinny pamiętać o odpowiedniej ilości kwasów omega 3 w swojej diecie, które wraz z mlekiem matki trafiają do organizmu dziecka, dostarczając niezbędną porcję DHA. Stwierdzono, że dostateczna ilość kwasów omega 3 sprawia, że dziecko lepiej rozwija się intelektualnie, ma lepszą koordynację ruchową oraz wysoko rozwiniętą umiejętność koncentracji i skupienia uwagi.

Kwasy tłuszczowe NNKT, w tym omega 3, nie są produkowane przez organizm. Zatem ich odpowiednią podaż powinniśmy zapewnić, przyjmując je z zewnątrz.

Kwasy omega-3 – skąd brać?

Najlepsze źródła cennych kwasów omega 3 to:

  • tłuste ryby (łosoś, makrela, śledź, sardynki)
  • owoce morza
  • olej z wątroby dorsza
  • nasiona chia, siemię lniane
  • orzechy włoskie, migdały
  • oleje roślinne.

Kwasy tłuszczowe omega 6 – charakterystyka

Wśród kwasów omega 6 wyróżniamy:

  • kwas linolowy (LA), wykazujący silne działanie antyoksydacyjne i wspomagające redukcję tkanki tłuszczowej.
  • Kwas gammalinolenowy (GLA), działający przeciwzapalnie i immunomodulująco. Korzystnie wpływa na stan włosów, skóry i paznokci.
  • Kwas arachidonowy (AA), będący prekursorem wielu ważnych związków chemicznych, w tym prostaglandyn, regulujących kurczliwość naczyń krwionośnych.

Najważniejsze korzyści zdrowotne kwasów omega 6:

  • dbają o kondycję włosów, skóry i paznokci,
  • działają przeciwzapalnie,
  • wzmacniają układ odpornościowy,
  • zwalczają wolne rodniki,
  • redukują poziom złego cholesterolu,
  • zmniejszają ból u osób cierpiących na neuropatię cukrzycową,
  • regulują metabolizm,
  • wspierają funkcjonowanie mózgu i układu nerwowego,
  • wpływają na kondycję kości,
  • dbają o prawidłowy rozwój płodu,
  • obniżają ciśnienie krwi tętniczej.

Główne źródła kwasów omega 6:

  • oleje roślinne (rzepakowy, kukurydziany, słonecznikowy, sojowy, sezamowy)
  • nasiona słonecznika, pestki dyni
  • orzechy ziemne, pistacje
  • surowe margaryny roślinne.

UWAGA! Kwasy tłuszczowe muszą być przyjmowane w odpowiednich proporcjach. Zbyt duże stężenie kwasów omega 6 w stosunku do omega 3 nasila niekorzystne działanie tych pierwszych, niwelując ich pozytywne właściwości. Niedostatek tłuszczów omega 3 przy jednocześnie zbyt dużym poborze omega 6 sprzyja rozwojowi chorób u osób z predyspozycjami rakowymi.

Kwasy tłuszczowe omega 9

Pomimo tego, że nasz organizm jest w stanie samodzielnie wytworzyć niewielkie ilości kwasu omega 9, jest on zaliczany do grupy NNKT, czyli niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Do kwasów omega 9 zaliczamy:

  • kwas oleinowy,
  • kwas erukowy,
  • kwas nerwonowy.

Produkty bogate w kwas oleinowy są zalecane ze względu na rolę, jaką odgrywają w ochronie przed chorobami nowotworowymi oraz zmniejszają ryzyko zawałów serca, udarów mózgu i miażdżycy.

Dobre źródła kwasów omega 9 obejmują:

  • oleje roślinne (rzepakowy, słonecznikowy, oliwa z oliwek)
  • olej arachidowy
  • migdały, orzechy ziemne, pistacje, orzechy laskowe, orzechy pekan
  • sezam, siemię lniane
  • awokado.

Spraw: Witamina D3 – gdzie jest jej najwięcej?